İnternet servis sağlayıcı nedir? Türk Telekom, Turkcell, Vodafone ya da yerel fiber şirketi: cihazınızla internet arasındaki tek kapı.
Her paketiniz oradan geçer, dolayısıyla tek bir taraf trafiğinizin tamamını görür. Gördüğü şey sanıldığından hem az hem çok. Az: HTTPS sayesinde sayfa içeriğini, şifrelerinizi, aramalarınızı ve uçtan uca şifreli mesajlarınızı okuyamaz. Çok: hangi alan adlarına bağlandığınızı, ne zaman, ne kadar süre, ne kadar veriyle ve evde kaç cihazın çevrimiçi olduğunu görür. Bir aylık haliyle bu, hayatınızın özeti.
Aşağıda servis sağlayıcının tam olarak ne gördüğü, ne görmediği, Türkiye'de neyin ne kadar saklandığı, gizli modun neden işe yaramadığı ve VPN'in neyi değiştirip neyi değiştirmediği.
hangi siteler ✓
ne zaman, ne kadar ✓
sayfa içeriği ✗
mesajlarınız ✗
└─ gizli mod bunu değiştirmezİnternet servis sağlayıcı ne görür
Alan adları, sayfalar değil. İki şey siteyi HTTPS'te bile açık eder. Birincisi DNS sorgusu: tarayıcı bir siteyi açmadan önce, genellikle servis sağlayıcının kendi sunucusuna, sitenin adresini açık metinle sorar. İkincisi TLS el sıkışmasındaki sunucu adı, SNI denen alan; çoğu HTTPS bağlantısının ilk paketinde şifresiz gider. Böylece sağlayıcı bir haber sitesine, bir bankaya, bir hastane sitesine girdiğinizi bilir; hangi haber, hangi hesap, hangi sayfa, bilmez.
Zaman ve hacim. Ne zaman çevrimiçi olduğunuz, ne kadar süreyle, her bağlantının ne kadar veri taşıdığı. Görüntülü görüşme ile dosya indirme şifreliyken bile farklı görünür.
Cihazlarınız. Sağlayıcının verdiği modem bağlı cihazları bildirir; trafik deseni telefonu televizyondan, konsolu bilgisayardan ayırır.
Şifresiz trafik. Eski uygulamalar, bazı akıllı ev cihazları ve hâlâ düz HTTP kullanan az sayıda site, yol üzerindeki herkesin okuyabileceği içerik gönderir.
girdiğiniz sitelerin adları görür zaman ve veri miktarı görür HTTPS altındaki içerik görmez parolalar ve mesajlar görmez
Adres çubuğundaki kilidin tam olarak neyi kapsadığı ayrı bir konu: Şifreleme nedir.
Servis sağlayıcı neyi göremez
HTTPS sitelerindeki sayfa içeriği, form verileri, şifreler, arama terimleri, uçtan uca şifreli uygulamalardaki mesajlar. Aktarım şifrelemesi bugün varsayılan ve çalışıyor; sağlayıcı zarfın üstündeki adresi görür, içindeki mektubu değil.
Türkiye'de servis sağlayıcılar ne saklar
Türkiye'de servis sağlayıcılar, elektronik haberleşme mevzuatı ve BTK düzenlemeleri gereği trafik verilerini belirli süreyle saklamakla yükümlüdür; saklanan şey bağlantı kayıtlarıdır, içerik değil. Ayrıntılı süreler ve kapsam mevzuata göre değişir ve bu yazı hukuki görüş değildir; pratik sonuç şudur: hangi adrese ne zaman bağlandığınızın kaydı bir süre tutulur ve yasal süreçle talep edilebilir. Bir erişim engelinin teknik olarak nasıl uygulandığı, yani sağlayıcının bu görünürlüğü nasıl kullandığı, Erişim engeli mi geldi yazısında.
bağlandığınız tek adres veri miktarı ve zaman bunun bir tünel olduğu └─ site adları zarfın içine girer ve görünmez olur
Gizli mod servis sağlayıcıdan gizler mi
Tarayıcının gizli modu tek bir şey yapar: geçmişi, çerezleri ve form verilerini cihazınızda saklamaz. Ağa hiçbir etkisi yoktur. Servis sağlayıcı gizli pencerede de aynı DNS sorgularını ve aynı sunucu adlarını görür. Mor maske, dizüstünüzü ödünç alan kişi için; yukarıdaki herkes için değil.
bu cihazdaki geçmiş siler kapanınca çerezler siler adresiniz değişmez parmak iziniz değişmez hesabınıza girmek yine sizsiniz
VPN servis sağlayıcıdan neyi gizler
VPN uygulaması, DNS dahil cihazınızın gönderdiği her şeyi VPN sunucusuna giden şifreli bir tünele sarar. Servis sağlayıcı tarafından: tek hedef VPN sunucusunun IP'si; DNS sorguları tünelin içinde, alan adı listesi yok; SNI tünelin içinde, sunucu adı yok; hacim ve zaman hâlâ görünür, "bu akşam 3 GB taşıdınız" bilinir, ne olduğu bilinmez; VPN kullandığınız görünür ve klasik protokollerde türü de bellidir. VLESS gibi protokoller tüneli sıradan bir siteye giden HTTPS trafiği gibi gösterir; ayrıntısı VLESS nedir yazısında.
İki koşul. DNS gerçekten tünelden gitmeli; gitmiyorsa sağlayıcı listeyi almaya devam eder, kontrolü DNS sızıntısı nedir yazısında. Ve tünel ayakta kalmalı; yeniden bağlanma anlarında trafiğin sağlayıcıya dönmesini kill switch önler.
[ ] adres kontrolü sayfasını açın [ ] DNS sızıntı testini açın [ ] tüneli kapatıp yeniden bakın [ ] farkı not edin
VPN açıkken siteleri kim görür
Çoğu yazının atladığı kısım. Tünel açıkken trafiğiniz VPN sunucusunda çözülür ve sitelere oradan gider. Yani VPN sağlayıcısı, servis sağlayıcının eski koltuğuna oturur: alan adlarını, zamanı ve hacmi görebilir, HTTPS içeriğini göremez. Kaydedip kaydetmediği politika sorusu. "Kayıt tutmuyoruz" tek başına pazarlama; neyin saklanıp neyin saklanmadığını listeleyen politika ise kontrol edilebilir olan. Ne aradığınız Ücretsiz VPN güvenli mi yazısındaki listede.
tünelsiz listeyi sağlayıcı tutar
tünelli listeyi sunucu işleticisi
tutar
└─ soru «görüyor mu» değil,
«kime güveniyorsunuz»VPN'siz ne gizlenebilir: şifreli DNS
Kısmen. Şifreli DNS, HTTPS ya da TLS üzerinden, sorguları servis sağlayıcıdan gizler, DNS sağlayıcısından değil. Encrypted Client Hello adlı daha yeni bir TLS uzantısı SNI'yi de gizler, ama yalnızca destekleyen site ve ağlarda; destek hâlâ kısmi. İkisi birlikte sağlayıcının gördüğünü IP adreslerine ve trafik şekline indirir. VPN hepsini tek seferde, her uygulama için kapatır ve üstüne IP değişimini ekler. Şifreli DNS'i her halükârda açın; ücretsiz ve tünel düşerse yedek görevi görür.
Sağlayıcının ne gördüğünü kendiniz kontrol edin
IP adresim nedir sayfasını VPN'siz açın: adres, şehir, sağlayıcı; siteler bunu görür. Sonra Gizlilik Denetleyicisi tarayıcınızın IP'den bağımsız ne söylediğini gösterir, genellikle sanılandan fazlasını. VPN'e bağlanıp ilk sayfayı yeniden açın: adres ve ülke sunucununki olmalı.
Kendi durumunuzu merak ediyorsanız, neyi kullandığınızı yazın.
Servis sağlayıcımın şu an ne gördüğünü anlamama
yardım et.
Açık olanlar: şifreli DNS (evet / hayır /
bilmiyorum), yalnızca HTTPS kipi (evet / hayır),
VPN (evet / hayır), içerik engelleyici
(evet / hayır).
Cihaz: (hangisi). Tarayıcı: (hangisi).
Bugün ne gördüğünü ve eksik olanları açarsam
neyi görmeyi bırakacağını listele.
Hangisinin en çok fark yarattığını söyle.
Tam görünmezlik vaat etme: bana doğru tablo
lazım, teselli değil.Sonuç
Servis sağlayıcı alan adlarını, zamanı, hacmi ve cihazları görür; içeriği, aramaları ve mesajları görmez. VPN bunu "tek bir şifreli bağlantı ve biraz hacim"e indirir, DNS tünelde ve kill switch açık olmak şartıyla, ve listeyi VPN sağlayıcısına devreder. Bu yüzden okunması gereken tek belge o sağlayıcının politikası.
404 VPN'in gizlilik politikası neyin saklanmadığını yazar: tarama geçmişi, DNS sorguları, trafik içeriği ve bağlantı kurulduktan sonra kaynak IP; neyin saklandığını da: e-posta, abonelik durumu ve dönemlik veri hacmi gibi toplu istatistikler. Uygulamalarda VLESS, kontrol panelinden İstanbul ve Marsilya için alınan yapılandırmalarda WireGuard; ikisinde de DNS tünelin içinde. Android uygulamasında kill switch var, ayarlardan siz açarsınız. Başlangıç ana sayfada.